Precision medicine กุญแจสำคัญ เพื่อสุขภาพดีมีอายุยืน
การแพทย์ปัจจุบันเป็นการรักษาตามมาตรฐานเพื่อให้ผู้ป่วยส่วนใหญ่หายจากโรค แต่ในขณะเดียวกันผู้ป่วยบางกลุ่มอาจจำเป็นต้องใช้การดูแลรักษาที่จำเพาะเฉพาะบุคคล จึงมีการพัฒนาองค์ความรู้ใหม่ทางการแพทย์และชีววิทยาระดับโมเลกุล ร่วมกับการใช้เทคโนโลยีการถอดรหัสพันธุกรรมของมนุษย์ (DNA sequencing) ที่มีประสิทธิภาพดีขึ้นและค่าใช้จ่ายต่ำลง เกิดเป็นการแพทย์แนวใหม่ที่เรียกว่า การแพทย์แม่นยำ หรือ Precision medicine
ดังนั้น แนวทางด้านสุขภาพแม่นยำด้วยการตรวจวิเคราะห์ข้อมูลทางพันธุกรรม ร่วมกับปัจจัยสภาพแวดล้อม และพฤติกรรม เพื่อสามารถทำนายความเสี่ยง ป้องกัน รักษาโรค และการสร้างเสริมสุขภาพที่ตรงจุดและเหมาะสมกับตัวบุคคลโดยเฉพาะ
การแพทย์แม่นยำ (Precision Medicine)คืออะไร?
Precision medicine คือ การรักษาแบบแม่นยำและจำเพาะ โดยอาศัยข้อมูลทางพันธุกรรม (genetics) หรือข้อมูลในระดับโมเลกุลของบุคคลนั้นๆ รวมถึงข้อมูลอื่นๆ เช่น วิถีชีวิต (lifestyle) และสิ่งแวดล้อม (environment) เพื่อมาใช้ในการตรวจวินิจฉัย การเลือกรูปแบบการรักษา การเลือกใช้ยา รวมถึงการป้องกันโรคและสร้างเสริมสุขภาพ ที่ตรงจุดและเหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยเป็นรายบุคคล
รู้ไหมว่า...บทบาทของยีนมีผลต่อสุขภาพในทุกช่วงเวลาของชีวิต
“ยีน” คือ รหัสพันธุกรรมในตัวเราที่ควบคุมลักษณะการแสดงออกของคนให้มีความแตกต่างกัน ไม่ว่าจะเป็นลักษณะภายนอก เช่น สีตา สีผิว ความสูง ไปจนถึงความเสี่ยงในการเกิดโรคหลายชนิด ซึ่งยีนมีผลกับสุขภาพในทุกช่วงชีวิต ตั้งแต่ก่อนตั้งครรภ์ ขณะตั้งครรภ์ วัยเด็ก วัยผู้ใหญ่ วัยผู้สูงอายุ รวมถึงการวางแผนสุขภาพและการดูแลผู้ป่วยบางโรค
การตรวจยีนจีโนมิก (Genomic screening)คืออะไร
คือการตรวจรหัสพันธุกรรม (DNA) โดยวิเคราะห์เจาะลึกสภาพเฉพาะบุคคล และการค้นหาความผิดปกติที่อาจถ่ายทอดไปยังลูกหลาน ผลลัพธ์ที่ได้จะนำไปสู่แนวทางการดูแลรักษาสุขภาพแบบจำเพาะเจาะจงที่เหมาะสมและก่อให้เกิดประสิทธิผลกับผู้เข้ารับการตรวจเป็นรายบุคคลมากที่สุด
ทำไมต้องตรวจยีน?
เป็นการประเมินความเสี่ยงในระดับลึกที่สุด นอกเหนือจากปัจจัยที่เราควบคุมได้ เช่น วิถีชีวิตและสิ่งแวดล้อม ทำให้รู้ถึงโอกาสในการเกิดโรคต่างๆ ช่วยให้สามารถเตรียมการป้องกันโรคล่วงหน้า รวมถึงสามารถวิเคราะห์เลือกตัวยาที่เหมาะกับสภาพร่างกาย ลดผลข้างเคียงในการใช้ยา ลดความเสี่ยงการแพ้ยา ช่วยวางแผนการมีบุตร และคัดกรองโรคทางพันธุกรรมบางชนิดที่อาจถ่ายทอดจากพ่อแม่ไปสู่ลูก
ใครบ้างควรมาตรวจยีน?
การตรวจยีนสามารถทำได้ทุกเพศทุกวัย เหมาะสำหรับผู้ที่มีความสนใจในการดูแลสุขภาพด้านต่างๆ ต้องการวางแผนการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง ครอบครัวมีประวัติการเกิดโรคร้ายแรงโดยเฉพาะโรคมะเร็ง หรือสมาชิกในครอบครัวมีผู้ที่เป็นโรคซึ่งสามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้ รวมถึงคู่สมรสที่กำลังวางแผนจะมีบุตร
ควรตรวจยีนเมื่อไร?
การตรวจยีนสามารถทำได้ทุกเมื่อแม้ยังไม่พบอาการผิดปกติ การตรวจจะช่วยประเมินความเสี่ยงก่อนเกิดโรค โดยเฉพาะในผู้ที่ประวัติครอบครัวมีความเสี่ยง ทำให้การป้องกันโรคต่างๆ เห็นผลดีและชัดเจนมากยิ่งขึ้น และเนื่องจากรหัสพันธุกรรมเป็นสิ่งที่จะอยู่ติดตัวมนุษย์ทุกคนโดยไม่มีการเปลี่ยนแปลงไปตลอดชีวิต เมื่อตรวจและทราบผลครั้งหนึ่งแล้ว ก็ไม่จำเป็นต้องตรวจซ้ำอีก
