ผมร่วง (Hair loss) คืออะไร?
ผมร่วง (Hair loss) คือ การหลุดร่วงของเส้นผมบนหนังศีรษะหรือเส้นขนบนผิวหนังบริเวณส่วนต่าง ๆ ของร่างกายตามวงจรชีวิตของเส้นผมที่มีการเสื่อมสภาพตามอายุ หลุดร่วง และงอกขึ้นใหม่ ผมร่วงยังอาจมีสาเหตุจาก กรรมพันธุ์ ฮอร์โมน ความเจ็บป่วย อายุ และความเครียดสะสมที่กระตุ้นให้ผมร่วง ผมบาง ผมร่วงเป็นหย่อม ผมร่วงเฉียบพลัน หรือผมร่วงก่อนวัยที่ส่งผลเสียต่อบุคลิกภาพ ความมั่นใจ และทำให้เกิดความเครียด
ผมร่วง มีสาเหตุเกิดจากอะไร?
อาการ ผมร่วง มีสาเหตุหลักจาก 2 ปัจจัย ดังนี้
1. ผมร่วง แบบมีแผลเป็นบนหนังศีรษะ (Scaring alopecia) คือประเภทของผมร่วงที่เซลล์รากผมถูกทำลายลงอย่างถาวรจนทำไม่สามารถสร้างเซลล์ผมใหม่ได้ สาเหตุผมร่วงแบบมีแผลเป็นบนหนังศีรษะ ได้แก่
- โรคผิวหนังอักเสบเรื้อรัง ที่เกิดจากความผิดปกติของภูมิคุ้มกันร่างกาย เช่น โรคดีแอลอี (DLE) หรือกลุ่มโรคไลเคน พลาโนพิลาธิส (Lichen planopilaris) หรือ โรค LPP
- โรคผมร่วงแบบฟรอนทอล ไฟบรอสซิง (Frontal fibrosing alopecia: FFA) เป็นโรคผมร่วงชนิดมีแผลเป็นที่ทำให้เกิดการอักเสบที่หนังศีรษะ หนังศีรษะแดง ลอกออกเป็นขุย และทำลายเซลล์รากผมจนทำให้ศีรษะล้าน มักพบในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย
- โรคติดเชื้อแบคทีเรีย (Bacterial infection)
- โรค หนังศีรษะ และ ต่อมขนอักเสบ (Dissecting cellulitis /Dissecting folliculitis)
- โรค Folliculitis decal vans ที่เกิดจากการตอบสนองของร่างกายที่ผิดปกติต่อเชื้อแบคทีเรียสแตปฟิโลคอคคัส ออเรียส (Staphylococcus aureus)
- วัณโรค (Tuberculosis) , ซิฟิลิส (Syphillis)
- โรคติดเชื้อไวรัส เช่น งูสวัด (Herpes zoster), เริม (Herpes Simplex)
- โรคติดเชื้อราบนหนังศีรษะ เช่น ชันนะตุ (Tinea capitis)
- สารเคมีบางชนิดกัดหนังศีรษะ เช่น สารที่มีความเป็นกรด หรือ ด่างสูง
- เนื้องอกผิวหนังบนหนังศีรษะ (Appendage tumor)
2. ผมร่วงแบบไม่มีแผลเป็นบนหนังศีรษะ (Non-scaring alopecia) คือประเภทของผมร่วงที่เซลล์รากผมยังไม่ถูกทำลายลงอย่างถาวรทำให้มีอาการผมร่วงเป็นหย่อม ๆ เป็นวงกลมหรือวงรี มีขอบชัดเจน มีสาเหตุจาก
- กรรมพันธุ์ (Androgenic alopecia)
- โรคผมร่วงเป็นหย่อม (Alopecia areata) : เป็นอาการผมร่วงที่มีสาเหตุจากโรคแพ้ภูมิตนเอง (Autoimmune)
- โรคผมร่วงเฉียบพลัน (Telogen effluvium) เป็นอาการผมร่วงผิดปกติอย่างรวดเร็วในระยะเวลาอันสั้น สาเหตุจาก โรคบางโรค เช่น โรคต่อมไทรอยด์ (thyroid disease), ภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานมาก (Hyperthyroidism), โรคโลหิตจาง (Anemia), ธาลัสซีเมีย (Thalassemia), เอชไอวี (HIV)
- ภาวะหลังคลอดบุตร
- ความเจ็บป่วย (Illness) เช่น มีไข้สูง หรือ หลังรับการผ่าตัด (Post-surgery) ที่ทำให้ผมร่วงชั่วคราว
- ผลข้างเคียงจากยาบางชนิด
- การลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว
- ผมร่วงจากการถูกกระตุ้น (Anagen effluvium) เช่น การทำเคมีบำบัด หรือรังสีรักษา (Chemotherapy)
- การติดเชื้อ (Infections) เช่น เชื้อราบนหนังศรีษะ
- ยารักษาโรคบางชนิด (Certain medications) ที่อาจทำให้เกิดผลข้างเคียงจากการใช้ยา เช่น ยารักษาโรคมะเร็ง, โรคข้ออักเสบ, โรคซึมเศร้า, โรคเก๊าท์, โรคหัวใจ, ความดันโลหิตสูง หรือ ยาคุมกำเนิด
- อายุที่เพิ่มขึ้น (Aging) ทำให้การผลิตฮอร์โมนในร่างกายลดลง
- (Stress)ความเครียด หรือ การเผชิญกับเหตุการณ์สะเทือนใจที่อาจส่งผลกระทบต่อจิตใจ ทำให้ร่างกายผลิตฮอร์โมนคอร์ติซอล (Cortisol) ซึ่งเป็นฮอร์โมนแห่งความเครียดที่ทำให้ผมร่วง ผมบาง
- พฤติกรรมบางอย่าง (Behaviors) เช่น การดึงผมตนเองโดยไม่รู้ตัว (Trichotillomania)
- เส้นผมถูกดึงรั้งแน่นเกินไป ด้วยที่ม้วนผม, การมัดผมหางม้า และ การถักผมเปียติดหนังศีรษะ
- การขาดสารอาหารบางอย่าง (Nutritional deficiencies) เช่น ธาตุเหล็ก หรือ โปรตีน
อาการของ ผมร่วง เป็นอย่างไร?
- ผมร่วง ผมบาง กลางศีรษะอย่างช้าๆ (Gradual thinning on top of head) : อาการผมร่วงที่พบได้บ่อยที่สุดเมื่อเริ่มมีอายุ เป็นสาเหตุของอาการศีรษะล้านในเพศชาย (Male-pattern baldness)
- ผมร่วงเป็นหย่อมๆ หรือเป็นวงกลม (Circular or patchy bald spots) : อาการผมร่วงเป็นหย่อมๆ เป็นวงกลม บนหนังศีรษะ
- ผมร่วงอย่างกะทันหัน (Sudden loosening of hair) : อาการผมร่วงที่เกิดจากภาวะช็อกซึ่งส่งผลกระทบต่อร่างกายและจิตใจจนทำให้ผมหลุดร่วงออกมาในปริมาณมากขณะหวีผม สระผม หรือแม้แต่การดึงผมเบาๆ
- ผมร่วงทั่วทั้งศีรษะและขนร่วงตามร่างกาย (Full body hair loss) : อาการผมร่วงที่เกิดจากโรคบางโรค หรือ การรักษาทางการแพทย์บางอย่าง เช่น การให้เคมีบำบัดเพื่อรักษาโรคมะเร็งอาจทำให้ผมร่วงทั่วทั้งศีรษะ และขนตามร่างกายหลุดร่วง
- ผมร่วงเป็นหย่อมๆ และ หนังศีรษะลอกออกเป็นขุย : อาจมีสาเหตุจากเชื้อรา กลาก เกลื้อน
วิธีการป้องกันผมร่วง ผมบาง อย่างไร
- ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคไทรอยด์ หรือ อาการทางการแพทย์อื่นๆ ควรปรึกษาแพทย์ เพื่อรับการรักษา และ ป้องกันผมร่วง
- เลือกใช้ ผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผม ที่เหมาะกับหนังศีรษะ ไม่ก่อให้เกิดอาการแพ้ รังแค หรือความคัน
- ทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ มีสารอาหารครบถ้วน มีปริมาณแคลอรี โปรตีน และธาตุเหล็กที่เพียงพอ
- ผู้ที่เข้ารับการรักษาด้วยเคมีบำบัด ควรใส่หมวก เพื่อช่วยระบายความร้อน
- ไม่รัดผม จนตึงแน่นจนเกินไป
- ไม่เครียด รู้จักผ่อนคลาย
ผมร่วงเยอะมาก ต้องทาน อะไรดี?
ผู้ที่มีอาการ ผมร่วง เยอะมาก ควรทานอาหารที่ดี และ มีสารอาหารที่มีโปรตีน, ไบโอติน, ซิงค์ และ ซิลีเนียม รวมทั้งสารอาหารอื่นๆ เพื่อช่วยบำรุงเส้นผม เช่น
- ปลาทะเล ที่มี โอเมก้า 3 (OMEGA3) และ วิตามินดี เช่น ปลาแซลมอน ปลาแมกเคอเรล หรือ ปลาทูน่า
- ไข่ : ที่ให้โปรตีน, วิตามินบี 12, ซิลีเนียม, สังกะสี และธาตุเหล็ก ที่ช่วยให้ผมแข็งแรง ลดการขาดหลุดร่วง
- ผักใบเขียว เช่น ผักเคล ผักโขม ผักคะน้า ที่อุดมไปด้วยเบต้าแคโรทีน, โฟเลต และธาตุเหล็ก ที่ช่วยบำรุงเส้นผม
- ผลไม้ตระกูลเบอร์รี่ ส้ม ผลไม้ที่มี วิตามินซี และ สารต้านอนุมูลอิสระสูง ที่ช่วยในการดูดซึม ธาตุเหล็ก
- ธัญพืช และ ถั่วเมล็ดแห้ง ที่มี ไบโอติน, วิตามินอี, ซิงค์ และ ซิลีเนียม เช่น อัลมอนด์, เมล็ดเซีย, เมล็ดแฟลกซ์
โปรแกรม ตรวจเลือด หาสาเหตุ ของ ผมร่วง (คลิกดูรายละเอียดที่นี้)
