แคลโพรเทคติน (Calprotectin) เป็นโปรตีนที่พบมากในเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิล (Neutrophil) และปริมาณจะเพิ่มขึ้นเมื่อเยื่อบุลำไส้มีการอักเสบ
Fecal Calprotectin คือการตรวจวัดโปรตีนแคลโพรเทคติน (Calprotectin) ในอุจจาระ หรือตัวบ่งชี้การอักเสบของลำไส้จากอุจจาระ ซึ่งส่วนใหญ่มาจากเม็ดเลือดขาวชนิดนิวโทรฟิล (Neutrophil) เมื่อเยื่อบุลำไส้เกิดการอักเสบ (Intestinal Mucosal Inflammation) เม็ดเลือดขาวจะเคลื่อนเข้าสู่บริเวณนั้น ทำให้ระดับแคลโพรเทคติน (Calprotectin) ในอุจจาระสูงขึ้น
Fecal Calprotectin มีความสำคัญอย่างไร?
Fecal Calprotectin เป็น biomarker ของการอักเสบในลำไส้ (intestinal inflammation) ที่ไม่ต้องส่องกล้องหรือเจาะเลือด จึงมีประโยชน์ในการช่วยแยกว่าอาการทางลำไส้มีแนวโน้มมาจากการอักเสบจริง หรือเป็นความผิดปกติด้านการทำงานของลำไส้
โดยเฉพาะช่วยสนับสนุนการประเมินกลุ่มโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง (Inflammatory Bowel Disease: IBD) เช่น Crohn’s disease และโรคลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผล (Ulcerative colitis) และช่วยติดตามระดับการอักเสบหรือการตอบสนองต่อการรักษาได้
ในทางกลับกัน ผู้ที่มีอาการลำไส้แปรปรวน (Irritable Bowel Syndrome: IBS) ซึ่งเป็นความผิดปกติของการทำงานของระบบทางเดินอาหาร (functional gastrointestinal disorder) เช่น ปวดท้อง ท้องอืด ท้องผูก ท้องเสีย หรือการขับถ่ายผิดปกติ เป็นต้น มักไม่มีการอักเสบของลำไส้แบบเดียวกับ IBD
ดังนั้น Fecal Calprotectin ไม่ได้เป็นตัวบอก IBS โดยตรง แต่ใช้ช่วยเพื่อดูว่าลำไส้มีการอักเสบหรือไม่
- เมื่อ Fecal Calprotectin สูง นึกถึงการอักเสบของลำไส้ เช่น IBD (Crohn’s disease, Ulcerative colitis) หรือการติดเชื้อ
- Fecal Calprotectin ปกติ/ต่ำ: ถ้ามีอาการปวดท้อง ท้องอืด ท้องเสีย/ท้องผูก ก็จะสนับสนุนว่าอาจเป็น IBS มากกว่า IBD แต่ยังต้องประเมินร่วมกับอาการและปัจจัยอื่น
- IBD: มี inflammation พบว่า Calprotectin ค่อนข้างสูง
- IBS: ไม่มี intestinal inflammation ชัดเจน พบว่า Calprotectin ไม่สูง
หลักในการแปลผล
Fecal Calprotectin สูง เป็นสัญญาณบอกว่าควรค้นหาสาเหตุของการอักเสบในลำไส้เพิ่มเติม
อย่างไรก็ตาม ค่าสูงไม่ได้วินิจฉัย IBD โดยตรง เพราะอาจสูงจากการติดเชื้อทางเดินอาหาร ยาบางชนิด หรือภาวะอื่น ๆ ได้ จึงต้องแปลผลร่วมกับอาการ ประวัติ และการตรวจอื่น
สรุป
Fecal Calprotectin สูง เป็นสัญญาณบอกว่าควรค้นหาสาเหตุของการอักเสบในลำไส้เพิ่มเติม
อย่างไรก็ตาม ค่าสูงไม่ได้วินิจฉัย IBD โดยตรง เพราะอาจสูงจากการติดเชื้อทางเดินอาหาร ยาบางชนิด หรือภาวะอื่น ๆ ได้ จึงต้องแปลผลร่วมกับอาการ ประวัติ และการตรวจอื่น
เอกสารอ้างอิง
- Bamias, G., Fessatou, S., Kapizioni, C., Kitsou, K., Kokkotis, G., Kourti, A., Markopoulos, P., Orfanoudaki, E., Siakavellas, S., & Tzouvala, M. (2026). Expert recommendations regarding the use of fecal calprotectin in daily clinical practice: Statements of a taskforce process from the Hellenic Group for the Study of Inflammatory Bowel Disease (EOMIFNE). Annals of Gastroenterology, 39(2), 161–173.
- D’Amico, F., Rubin, D. T., Kotze, P. G., Magro, F., Siegmund, B., Kobayashi, T., Olivera, P. A., Bossuyt, P., Pouillon, L., Louis, E., Domènech, E., Ghosh, S., Danese, S., & Peyrin-Biroulet, L. (2021). International consensus on methodological issues in standardization of fecal calprotectin measurement in inflammatory bowel diseases. United European Gastroenterology Journal, 9(4), 451–460.
- Manceau, H., Chicha-Cattoir, V., Puy, H., & Peoc’h, K. (2017). Fecal calprotectin in inflammatory bowel diseases: Update and perspectives. Clinical Chemistry and Laboratory Medicine, 55(4), 474–483.
