ในยุคปัจจุบัน คนให้ความสนใจเรื่องสุขภาพขึ้น และโดยเฉพาะเรื่องแบคทีเรียดี (Probiotics) โดยเฉพาะการบริโภคอาหารที่มีโปรไบโอติก (Probiotics) และ พรีไบโอติก (Prebiotics) แต่มีอีกหนึ่งองค์ประกอบสำคัญที่ถูกพูดถึงมากขึ้น คือ โพสต์ไบโอติก (Postbiotics) ซึ่งเป็นสารที่มีบทบาทสำคัญต่อสุขภาพ และกำลังได้รับความนิยม
โพสต์ไบโอติก (Postbiotic) คืออะไร?
โพสต์ไบโอติก (Postbiotic) คือ สารชีวภาพที่เกิดจากกระบวนการเผาผลาญของโปรไบโอติก ซึ่งหมายถึงแบคทีเรียที่มีประโยชน์ที่อาศัยอยู่ในลำไส้ของเรา เมื่อแบคทีเรียเหล่านี้บริโภคอาหาร (พรีไบโอติก) และผ่านกระบวนการเมแทบอลิซึม แล้วจะปล่อยสารต่างๆ ออกมา เช่น
- กรดไขมันสายสั้น (Short-Chain Fatty Acids – SCFAs) เช่น บิวไทเรต (Butyrate) อะซิเตต (Acetate) และ โพรพิโอเนต (Propionate)
- เอนไซม์
- โปรตีนและเปปไทด์
- สารต้านจุลชีพ เช่น แบคเทอริโอซินส์ (Bacteriocins)
- วิตามิน เช่น วิตามิน B และ K
- กรดอินทรีย์
ซึ่งสารเหล่านี้ล้วนมีประโยชน์ต่อร่างกายโดยไม่ต้องพึ่งแบคทีเรียมีชีวิตเหมือนโปรไบโอติก
โพสต์ไบโอติก ต่างจาก โปรไบโอติก และพรีไบโอติก อย่างไร?
โพสต์ไบโอติก ต่างจาก โปรไบโอติก และ พรีไบโอติก ดังนี้:
- โปรไบโอติก : จุลินทรีย์มีชีวิตที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย เช่น Lactobacillus และ Bifidobacterium ที่ช่วยปรับสมดุลลำไส้
- พรีไบโอติก :ใยอาหารหรือสารอาหารที่เป็นแหล่งพลังงานให้โปรไบโอติกเติบโต เช่น อินนูลิน (Inulin) และฟรุกโตโอลิโกแซคคาไรด์ (FOS)
- โพสไบโอติก :สารชีวภาพที่เกิดจากกระบวนการเผาผลาญของโปรไบโอติก เช่น กรดไขมันสายสั้น (SCFAs) วิตามิน และเอนไซม์ ซึ่งให้ประโยชน์ต่อสุขภาพโดยไม่ต้องพึ่งจุลินทรีย์มีชีวิต
ประโยชน์หลักของ โพสต์ไบโอติก
- เสริมสร้างสุขภาพลำไส้: ช่วยให้สมดุลของแบคทีเรียดีในลำไส้ทำงานได้ดีขึ้น และยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรียร้าย
- ลดการอักเสบ: มีฤทธิ์ต้านการอักเสบในลำไส้
- สนับสนุนการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน: ช่วยเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกันให้แข็งแรง
- ช่วยควบคุมระดับน้ำตาลและน้ำหนัก: กรดไขมันสายสั้นสามารถช่วยลดความอยากอาหาร และช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด
- ส่งเสริมการดูดซึมสารอาหาร: มีสารอาหารที่ร่างกายสามารถนำไปใช้ได้โดยตรง
แหล่งอาหารที่ให้ โพสต์ไบโอติก
แม้ว่าโพสต์ไบโอติกจะพบในอาหารเสริม แต่สามารถได้รับจากแหล่งอาหารธรรมชาติ เช่น
- โยเกิร์ตและคีเฟอร์ : อุดมไปด้วยกรดไขมันสายสั้นและเอนไซม์ที่ดีต่อสุขภาพ
- นัตโตะ (Natto) : เป็นแหล่งของวิตามิน K2 และสารต้านอนุมูลอิสระ
- กิมจิและซาวเคราท์ (Sauerkraut) : มีกรดแลคติกที่ช่วยเสริมสร้างสุขภาพลำไส้
- มิโสะและเทมเป้ :เป็นแหล่งของโปรตีนและกรดอะมิโนสำคัญ
เอกสารอ้างอิง
- Collado, M. C., Endo, A., Hill, C., Lebeer, S., Quigley, E. M. M., Sanders, M. E., Shanahan, F., & Salminen, S. (2021). The ISAPP consensus statement on the definition and scope of postbiotics. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 18(9), 649–667.
- Rafique, N., Hassan, A., & Imran, M. (2023). Promising bioactivities of postbiotics: A comprehensive review. Food Research International, 172, 113098.
- Vinderola, G., Sanders, M. E., Salminen, S., & Szajewska, H. (2022). Postbiotics: Concept and their use in healthy populations. Frontiers in Nutrition, 9,
- Zdybel, K., Nowak, M., & Kowalska, J. (2025). Postbiotics formulation and therapeutic effect in inflammatory conditions. Nutrients, 17(13), 2187.
