หน้าฝนเป็นฤดูที่ต้องระวังหลายอย่างไม่ว่าจะเป็นสภาพอากาศที่แฉะ ชื้น ไปไหนมาไหนก็ลำบาก อีกทั้งยังเสี่ยงติดเชื้อแบคทีเรียที่มาพร้อมกับอากาศชื้น ดังเช่นโรคที่มีชื่อว่า เมลิออยโดสิส (Melioidosis) โรคที่มักเกิดกับคนทำงานที่ต้องสัมผัสกับดินและน้ำบ่อย ๆ ต้องเฝ้าระวังเป็นอย่างมากเพราะอาจก่อให้เกิดอันตรายถึงขั้นเสียชีวิตได้
โรค เมลิออยโดสิส (Melioidosis) คืออะไร?
โรค เมลิออยโดสิส (Melioidosis) เป็นโรคที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรียที่มีชื่อว่า Burkholderia pseudomallei (B. pseudomallei) เป็น แบคทีเรียฺแกรมลบ (gram-negative bacteria) ที่ก่อโรคในคนและสัตว์ในเขตร้อนชื้น ในประเทศไทยพบโรคนี้มากในภาคอีสาน
ซึ่งเกิดขึ้นบ่อยกับคนที่ทำอาชีพเกษตรกรรมที่ต้องสัมผัสดินและน้ำเป็นประจำ เพราะเชื้อแบคทีเรียตัวนี้แพร่กระจายอยู่ในดินและน้ำ ทำให้เกิดอาการติดเชื้อส่วนต่าง ๆ เช่น ผิวหนัง ปอด กระแสเลือด และอวัยวะภายในต่าง ๆ เช่น สมอง ตับ และไต
ระยะฟักตัวในผู้ป่วยที่เกิดอาการเฉียบพลัน จะมีระยะเวลา 1-21 วัน แต่มักจะพบอาการโดยเฉลี่ยอยู่ที่ 9 วัน
โรค เมลิออยโดสิส (Melioidosis) ติดเชื้อได้ทางไหนบ้าง?
- บาดแผลที่ผิวหนัง
- ดื่มน้ำหรือรับประทานอาหารที่ปนเปื้อน
- หายใจรับฝุ่นละอองที่มีเชื้อปนเปื้อน
กลุ่มเสี่ยงที่จะติดเชื้อ
เกษตรกร เพราะต้องสัมผัสดินและน้ำด้วยเท้าเปล่าเป็นเวลานาน
โรคใดบ้าง? ที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อสูง
- โรคเบาหวาน
- โรคไต
- โรคตับ
- โรคธาลัสซีเมีย
- โรคมะเร็ง
- ติดเชื้อ เอชไอวี
- โรคปอด
- โรคภาวะหัวใจล้มเหลว
- โรควัณโรค
อาการ ของโรค เมลิออยโดสิส (Melioidosis)
- ปวดกล้ามเนื้อ และเจ็บหน้าอก
- เกิดบาดแผลตามเท้า
- ไข้ขึ้นสูง
- ไอหายใจติดขัด
- มีอาการปวดท้อง
- เกิดหนอง หรือ ฝีขึ้นตามร่างกาย
อาการและความรุนแรงของโรคขึ้นอยู่กับภูมิคุ้มกันของแต่ละบุคคลและปริมาณของเชื้อที่ได้รับ หากมีอาการรุนแรงมากขึ้นควรรีบเข้าพบแพทย์เพื่อป้องกันเชื้อเข้าสู่กระแสเลือด
การป้องกันโรค เมลิออยโดสิส (Melioidosis)
- รับประทานอาหารที่สะอาด ไม่มีสารปนเปื้อน และปรุงสุก
- ดื่มน้ำสะอาดและต้มสุก
- หลีกเลี่ยงการเหยียบดิน ลุยน้ำ ช่วงฤดูฝน
- หลีกเลี่ยงการอยู่ในที่โล่ง หากมีฝนตกหรือสภาพอากาศแปรปวน
- หากเกิดแผลรีบทำความสะอาดแผลด้วยน้ำสะอาดและยาฆ่าเชื้อต่าง ๆ
- ต้องสวมรองเท้าบูทถุงมือยางเมื่อต้องลุยน้ำหรือจับดิน
- ห้ามทานยาต้ม ยาหม้อ ยาชุด ยาลูกกลอน
การตรวจทางห้องปฏิบัติการ
- การวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการโดยการเพาะเชื้อแบคทีเรีย จากสิ่งส่งตรวจ ควรได้รับการเพาะเชื้อจากเลือด ปัสสาวะ เสมหะ หนองตามที่ต่างๆ
- Melioidosis Ab (titer)
เอกสารอ้างอิง
- กุลนารี สิริสาลี และสุดารัตน์ มโนเชี่ยวพินิจ การเจาะเลือด: ผลกระทบต่อคุณคุณภาพงานบริการทางห้องปฏิบัติการชันสูตรโรค พิมพ์ครั้งที่ 1 กรุงเทพ: เอช ที พีเพรส, 2541.
- สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข, กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์. คู่มือการเก็บตัวอย่างส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการ. ใน: การตรวจวินิจฉัยโรคเมลิออยโดสิส. กระทรวงสาธารณสุข; 2552. หน้า 97 – 98.
- Heymann DL., Editor, Control of Communicable Diseases Manual 19th Edition, American Association of Public Health, 2008.
- Mandell GL, Bennett JE, Dolin R. Mandell, Douglas,and Bennett’s , editor. Principles and Practice ofInfectious Diseases. 7th ed. Vol.2. Philadelphia(USA): Elsevier; 2010 : p.2872-2873.
