CPK

เอนไซม์ CPK ในร่างกายบอกอะไรเรา?

Table of Contents

CPK (Creatine Phosphokinase) คืออะไร?

CPK (Creatine phosphokinase หรือ Creatine kinase : CK ) คือ เอนไซม์ ซึ่งเป็นโปรตีนที่ช่วยกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงทางเคมีในร่างกาย  เอนไซม์ CPK นี้พบมากใน

  • กล้ามเนื้อลาย
  • กล้ามเนื้อหัวใจ
  • ปอด
  • สมอง

เมื่อมีการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อและอวัยวะต่างๆ การอักเสบ การถูกทำลายของเซลล์ โดยเฉพาะอวัยวะดังกล่าว คือ กล้ามเนื้อลาย กล้ามเนื้อหัวใจ ปอด และสมอง จะทำให้เอนไซม์ CPK จะช่วยถูกปล่อยเข้ากระแสเลือดสูงเกินปกติ

ข้อบ่งชี้การตรวจ:

เมื่อผู้ป่วยมาพบแพทย์ด้วย อาการที่เกิดจาก การบาดเจ็บ การอักเสบ การถูกทำลาย ของกล้ามเนื้อหัวใจ หรือ กล้ามเนื้อลาย หรือ สมอง หรือ ปอด  แพทย์จะทำการสั่งตรวจเลือดเพื่อดูค่าของ เอนไซม์ CPK

  1. เพื่อช่วยวินิจฉัยโรคเบื้องต้น
  2. เพื่อเป็นแนวทางในการตรวจช่วยสืบค้นหาสาเหตุ ให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้อง รวดเร็ว

ซึ่งแพทย์จะสั่งตรวจเลือดเพื่อเช็คค่าเอ็นไซม์ CPK ในกรณีที่สงสัยโรคต่างๆ เช่น

    • โรคของกล้ามเนื้อหัวใจ เช่น โรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด (มาพบแพทย์ด้วยอาการเจ็บหน้าอก) เป็นต้น
    • โรคของกล้ามเนื้อลาย เช่น โรคกล้ามเนื้อลายสลาย (มาพบแพทย์ด้วยอาการมีไข้และปวดกล้ามเนื้อมากแบบเฉียบพลัน), โรคกล้ามเนื้อเสื่อม (Muscular dystrophy) หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรง
    • โรคปอด เช่น ปอดขาดเลือด : โรคลิ่มเลือดอุดกั้นในปอด (Pulmonary embolism)
    • โรคสมอง เช่น สมองขาดออกซิเจน (กรณีผู้ป่วยมีอาการชักต่อเนื่อง)
CPK

ค่าปกติของ CPK

  • ผู้ชาย: 171 U/L หรือ 2.86 mkat/L (หน่วยการทำงานของเอนไซม์)
  • ผู้หญิง: 145 U/L หรือ 2.42 mkat/L

ภาวะที่ทำให้ค่า CPK สูงขึ้นไม่มาก

ภาวะที่ค่า CPK ในเลือดสูงขึ้นได้ แต่ไม่สูงมาก เช่น

  • การออกกกำลังกาย โดยเฉพาะที่ออกแรงกล้ามเนื้อมาก
  • ยาบางชนิด เช่น ยาสเตียรอยด์ ยาปฏิชีวนะบางชนิด ยาลดไขมันในเลือดบางชนิด ยาเสพติด ยาสลบ
  • หลังการผ่าตัด
  • หลังฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อ
  • หลังการตรวจหัวใจด้วยสายสวน
  • ผู้ป่วยโรคไต : เพราะไตกำจัด CPK ออกทางปัสสาวะได้น้อยลง จึงเหลือคงในเลือดสูงกว่าปกติ

โรคที่ค่า CPK ในเลือดขึ้นสูงมาก

ภาวะ/โรคที่พบบ่อย เช่น

  • กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
  • กล้ามเนื้อลายสลาย
  • กล้ามเนื้อเสื่อม
  • สมองขาดออกซิเจน
  • ลิ่มเลือดอุดตันในปอด

ชนิดย่อยของ CPK

CPK ประกอบด้วยเอนไซม์ 3 ชนิดย่อย ซึ่งจะช่วยทำให้การวินิจฉัยโรคได้เฉพาะเจาะจงมากขึ้น แต่การตรวจค่า CPKย่อยเหล่านี้ ใช้เทคโนโลยีสูง ทำให้สามารถตรวจได้เฉพาะบางโรงพยาบาลขนาดใหญ่ที่มีแพทย์เฉพาะทางปฏิบัติงานอยู่

CPK ทั้ง 3 ชนิดย่อย ได้แก่

  • CPK-1 (CK-BB): พบค่า CPK สูงในสมอง และปอด ดังนั้น การที่ CPK เพิ่มขึ้นสูงในเลือด ร่วมกับอาการผู้ป่วย จะช่วยบ่งชี้ว่า สาเหตุอาจจะเกิดจากโรคหรือภาวะสมองขาดเลือด/สมองขาดออกซิเจน หรือ โรค/ภาวะปอดขาดเลือด เช่น โรค/ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอด
  • CPK-2 (CK- MB): พบค่า CPK สูงในกล้ามเนื้อหัวใจ การที่ค่า CPK สูงในเลือด ร่วมกับอาการผู้ป่วย จะช่วยบ่งชี้ว่า สาเหตุอาจจะเกิดจากโรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
  • CPK-3 (CK-MM): พบค่า CPK สูงในกล้ามเนื้อลาย และพบมีค่าสูงในเลือด ร่วมกับอาการผู้ป่วย จะช่วยบ่งชี้ว่า สาเหตุอาจจะเกิดจากโรคของกล้ามเนื้อลาย เช่น โรคกล้ามเนื้อเสื่อม

ค่า CPK ที่สูงอาจบ่งชี้ การอักเสบของกล้ามเนื้ออันเนื่องมาจากกิจกรรมของโรคหรือภาวะที่ทับซ้อนกัน ค่า CPK อาจสูงขึ้นหลังจากออกกำลังกายอย่างหนัก ดังนั้น แพทย์อาจต้องการตรวจค่า CPK อีกครั้งหลังจากพักผ่อนหลายวัน

CPK Heart attack

ถ้าค่า CPK สูงโดยไม่ได้ออกกำลังกายหรือยังคงสูงอยู่แม้จะพักผ่อน แพทย์อาจสั่งตรวจเพิ่มเติมเพื่อระบุว่าค่า CPK ชนิดใด (ไอโซเอ็นไซม์) สูงขึ้น ข้อมูลนี้จะช่วยให้แพทย์สามารถระบุแหล่งที่มาของความเสียหาย (กล้ามเนื้อโครงร่าง หัวใจ หรือสมอง) ได้ เเละยาบางชนิด เช่น สแตติน อาจทำให้ค่า CPK สูงขึ้น

      หมายเหตุ : แจ้งให้แพทย์ทราบเกี่ยวกับยาที่รับประทานอยู่

วิธีตรวจหาระดับ CPK

ตรวจโดย

  1. การเจาะเลือด ไม่ต้องงดอาหาร และเครื่องดื่ม
  2. แจ้งแพทย์ เกี่ยวกับกิจกรรมต่างๆ ดังเช่น การออกกำลังกายหนักหรือไม่
  3. มีโรคประจำตัวอะไร
  4. มีการใช้ยาต่างๆในช่วง 2-3 สัปดาห์ก่อนตรวจ
    • เพราะสิ่งต่างๆเหล่านี้มีผลให้เอนไซม์ CPK สูงผิดปกติได้

แหล่งอ้างอิง

  1. emedicine.medscape.com [2020,Feb1]
  2. healthline.com [2020,Feb1]

แชร์บทความนี้ :

สอบถามรายละเอียด หรือ นัดหมายการตรวจ

ทีแอลซี อุดร แลบเซ็นเตอร์ (สาขา อุดรธานี)

ขอนแก่น ทีแอลซี แลบเซ็นเตอร์ (สาขา ขอนแก่น)

โกลบอล ทีแอลซี ยูดี เมดิคอลแลบ (สาขา กรุงเทพฯ)

You cannot copy content of this page

แจ้งย้าย ที่ทำการ ขอนแก่น ทีแอลซี แลบ เซ็นเตอร์