ติดตามเราได้ที่ :

โลหะหนัก - Heavy Metal

พิษของ โลหะหนัก กับสุขภาพยุคปัจจุบัน

โลหะหนัก - Heavy Metal

ในยุคปัจจุบัน สิ่งที่ปนเปื้อนที่มีพิษต่อร่างกาย ที่มากับอาหาร น้ำ อากาศและสิ่งเเวดล้อมรอบตัวเรามีเพิ่มมากขึ้นๆในทุกวัน เเละเราทุกคนได้รับสารพิษเหล่านั้นเข้าไปในร่างกายโดยไม่รู้ตัวอยู่ตลอดเวลา โดยเฉพาะสาร โลหะหนัก ซึ่ง โลหะหนัก เมื่อสะสมในร่างกายในปริมาณมากขึ้น และมีมากเกินจะส่งผลกระทบต่อสุขภาพ และเป็นสาเหตุสำคัญของการเกิด โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) [อ่านบทความ โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง NCDs คลิกที่นี้] และ การเกิด มะเร็ง

โลหะหนัก คืออะไร เเละมีอะไรบ้าง?

โลหะหนัก หมายถึง โลหะหนักที่มีความหนาแน่นเกินกว่า 5 กรัม และสารโลหะหนักจะแฝงอยู่ในอาหาร อากาศ น้ำ โดยมนุษย์รับโลหะหนักเข้าสู่ร่างกายบริโภค ไม่ว่าจะเป็นการได้รับสารปนเปื้อนโดยตรง เช่น โลหะหนักปนเปื้อนในน้ำดื่ม หรือ การได้รับจากการบริโภคทางอ้อม เช่น การปลูกผัก-ผลไม้ หรือ การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำในแหล่งที่ปนเปื้อนด้วยโลหะหนัก ก็จะทำให้ผู้บริโภคปลายทาง มีโอกาศได้รับโลหะหนักจากการบริโภคอาหารที่ปนเปื้อนดังกล่าว ซึ่งชนิดของโลหะหนักที่พบบ่อย ได้แก่

  • อะลูมิเนียม (Aluminium)
  • เเคดเมี่ยม (Cadmium)
  • ตะกั่ว (Lead)
  • ปรอท (Mercury)
  • สารหนู (Arsenic)

เราจะได้รับ โลหะหนัก เข้าสู่ร่างกายได้อย่างไร

  • การรับประทาน:  เช่น รับประทานปลาที่อาศัยอยู่ในบริเวณที่มีระดับสารปรอทสูง หรือยาสมุนไพรที่มีส่วนผสมของโลหะหนัก รวมถึงการดื่มน้ำที่ปนเปื้อนสารพิษ
  • ทางเดินหายใจ: การสูดดมผงฝุ่นที่มีส่วนผสมของโลหะหนักบางชนิดหรือควันจากบุหรี่
  • สัมผัสทางผิวหนัง: การดูดซึมผ่านทางผิวหนังจากการทำงานในโรงงานที่ใช้โลหะหนักเป็นส่วนประกอบ หรือเครื่องสำอางบางประเภท

พิษของ โลหะหนัก - Heavy Metal

การปนเปื้อนของโลหะหนัก พบได้จากไหน?

  1. อลูมิเนียม (Aluminium):  น้ำประปา ยาลดกรดในกระเพราะอาหาร สีผสมอาหาร
  2. สารหนู (Arsenic): สารปนเปื้อนในข้าว มักพบปนเปื้อนอยู่ในผัก ผลไม้ น้ำดื่ม อาหารทะเล เครื่องสำอาง ยาแผนโบราณ และเป็นองค์ประกอบสำคัญในอุตสาหกรรมการผลิตยากำจัดศัตรูพืช อุตสาหกรรมฟอกหนัง และโรงงานถลุงเหล็ก
  3. แคดเมียม (Cadmium):  สีย้อมผม สีทาปาก ทาเล็บ   โดยทั่วไปแคดเมียมที่ปนเปื้อนอยู่ในสิ่งแวดล้อมจะพบในแหล่งทําเหมือง สังกะสีและตะกั่ว ในอุตสาหกรรม ยาสูบและบุหรี่

  4. ตะกั่ว (Lead):  สีทาบ้านภายในภายนอก พนักงานเหมืองตะกั่วหรือโรงงานผลิตแบตเตอรี่

  5. ปรอท (Mercury): อาหารทะเล โดยเฉพาะปลาทะเล และ เครื่องสำอาง

พิษของโลหะหนัก

สารโลหะหนักที่สะสมในร่างกายมีปริมาณเล็กน้อย หรือระดับไม่ก่อให้เกิดพิษ แต่สามารถส่งผลเสียต่อร่างกาย

  • รบกวนการทำงานของเอนไซม์บางชนิดภายในเซลล์ ส่งผลให้ การทำงานของระบบประสาท ฮอร์โมน การย่อยและการดูดซึมอาหาร และ ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายผิดปกติ
  • หากหญิงตั้งครรภ์ หรือ เด็ก ได้รับสารพิษจากโลหะหนัก ก็จะส่งผลให้เด็กมีการเจริญเติบโตที่ผิดปกติ
  • ก่อให้เกิดความผิดปกติในระดับเซลล์ เช่น เซลล์ทำงานผิดปกติ การแบ่งตัวผิดปกติ หรืออาจทำให้เซลล์ตาย
  • อาจก่อให้เกิดความเสียหายในระดับโครโมโซม ซึ่งอาจทำให้เกิดความผิดปกติทางพันธุกรรม
  • สารโลหะหนักยังเป็นตัวการที่ทำให้เกิดอนุมูลอิสระ (Free Radicals) ที่เป็นสารตั้งตั้งในการเกิดความผิดปกติในระบบต่างๆ

          ทำให้หลอดเลือดอักเสบ ผนังหลอดเลือดขรุขระ ส่งผลให้หลอดเลือดแข็ง เกิดลิ่มเลือดอุดตัน ขาดความยืดหยุ่นและหดตัว กลายเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อเส้นเลือดตีบตัน และทำให้ความสามารถในการนำสารอาหารไปเลี้ยงอวัยวะต่าง ๆ ในร่างกายขาดประสิทธิภาพ ส่งผลให้เกิดความเสื่อมสภาพของอวัยวะในร่างกายอย่างต่อเนื่อง เช่น

  • โรคอัลไซเมอร์

  • โรคพาร์กินสัน

  • โรคหัวใจ

  • โรคเบาหวาน

  • โรคความดันโลหิตสูง

  • ความเครียด

  • ความคิด ความจำ

  • โรคซึมเศร้า

  • โรคที่มีความเกี่ยวข้องกับกระดูกพรุน

  • ภาวะฮอร์โมนต่ำ

อาการเตือนเมื่อโลหะหนักเข้าสู่ร่างกาย

  • อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย อ่อนแรง
  • ปวดศีรษะบ่อย
  • นอนไม่หลับ สมาธิไม่ดี
  • ผื่นภูมิแพ้ ลมพิษ
  • หอบหืด หายใจติดขัด
  • ท้องเสีย คลื่นไส้ ปวดท้อง อาเจียน
  • มีภาวะโลหิตจาง
  • ชาปลายมือ-ปลายเท้า
อาการเเมื่อโลหะหนักเข้าสู่ร่างกาย - Warning symptoms when heavy metals enter the body

ใครบ้างที่มีความเสี่ยงที่อาจจะมีสารพิษโลหะหนักตกค้างในร่างกาย

  • ผู้ที่ประกอบอาชีพที่มีความเกี่ยวข้องกับโลหะหนัก เช่น พนักงานโรงงานผลิตสารเคมี ถ่านไฟฉาย ยาฆ่าแมลง เป็นต้น
  • ผู้ที่มีที่อยู่อาศัยใกล้แหล่งโรงงานอุตสาหกรรม
  • ผู้ที่ซื้ออาหารปรุงสำเร็จที่อาจปนเปื้อนโลหะหนักจากวัตถุดิบต่างๆ
  • ผู้ที่รับประทานอาหารทะเลที่มาจากแหล่งปนเปื้อนน้ำเสียที่ปล่อยจากโรงงานอุตสาหกรรม
  • ผู้ที่รับประทานผักผลไม้ที่การปนเปื้อนยาฆ่าแมลงเป็นประจำ
  • ผู้ที่ทำสีผมทำเล็บโดยใช้ผลิตภัณฑ์ที่ไม่ได้มาตรฐานเป็นประจำ
  • ผู้ที่มีวัสดุอุดฟันแบบอะมัลกัม
  • ผู้ที่มีกิจกรรมกลางเเจ้งเป็นประจำ

เราจะตรวจประเมินการสะสมของสารโลหะหนักในร่างกายได้อย่างไร ?

  • ตรวจปัสสาวะ
  • ตรวจเลือด

Reference :

  • พิมพ์เพ็ญ พรเฉลิมพงศ์ และดร.นิธิยา รัตนาปนนท์. Heavy metal – โลหะหนัก. Food network solution. http://www. foodnetworksolution.com/wiki/word/2080/heavy-metal
  • ขนิษฐ พานชูวงศ์. (2550). ปรอท ตะกั่ว สารหนูโลหะหนักภัยใกล้ตัว. วารสารหมอชาวบ้าน. 334(014), 3 หน้า.
  • สุทธินี มีสุข. (2554). มลพิษของโลหะหนัก. รายงานสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 13 (ชลบุรี)
  • คณะเวชศาสตร์เขตร้อนใ มหาวิทยาลัยหิดล. (2548). บริการตรวจโลหะหนัก [แผ่นพับ]. https://www.tm.mahidol.ac.th/th/tropical-medicine-knowledge/metal-th.pdf

แชร์บทความนี้ :

สอบถามรายละเอียด หรือ นัดหมายการตรวจ ได้ที่

ทีแอลซี อุดร แลบเซ็นเตอร์ (สาขา อุดรธานี)

ขอนแก่น ทีแอลซี แลบเซ็นเตอร์ (สาขา ขอนแก่น)

โกลบอล ทีแอลซี ยูดี เมดิคอลแลบ (สาขา กรุงเทพฯ)

บทความที่เกี่ยวข้อง

บทความยอดนิยม

You cannot copy content of this page