ทั้ง โฮโมซีสเตอิน (Homocysteine) และ ไฮ-เซนซิติวิตี้ ซีอาร์พี (hs-CRP) ทั้ง 2 ค่านี้เป็นไบโอมาร์เคอร์ (biomarkers) ของความเสี่ยงเชิงระบบ โดยเฉพาะด้านหัวใจ-หลอดเลือด การอักเสบ และ aging biology
โฮโมซีสเตอิน (Homocysteine) คืออะไร?
เป็นกรดอะมิโนชนิดหนึ่งที่เกิดขึ้น“ชั่วคราว”ในร่างกายระหว่างกระบวนการ methylation cycle และ homocysteine ไม่ใช่สารที่เราทุกคนต้องการสะสม แต่เป็น”ตัวกลาง“ที่ร่างกายต้องรีบจัดการให้สมดุล
โฮโมซีสเตอิน (Homocysteine) มาจากไหน?
เกิดจากการเผาผลาญ Methionine (จากโปรตีนในอาหาร)
ลำดับง่ายๆ
• Methionine → SAMe → SAH → Homocysteine
จากนั้นร่างกายต้อง“กำจัดหรือรีไซเคิล homocysteine ต่อ
โฮโมซีสเตอิน (Homocysteine) กำจัดไปทางไหนได้บ้าง?
- รีไซเคิลกลับไปเป็น Methionine. แต่ต้องใช้ Vitamin B12 และ Vitamin B9 (Folate)
- เปลี่ยนเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ สร้างเป็น สารต้านอนุมูลอิสระชนิด Glutathione ซึ่งต้องใช้ Vitamin B6
โฮโมซีสเตอิน (Homocysteine) บอกอะไร?
Homocysteine เป็นกรดอะมิโนชนิดหนึ่งในร่างกาย ซึ่งเกี่ยวข้องกับ
- การทำงานของ วงจรเมทิลเลชั่น (Methylation cycle): ซึ่งเป็นวงจรสำคัญในร่างกายที่ทำหน้าที่สร้างและหมุนเวียนหมู่เมทิล (-CH3) เช่นการควบคุมยีน สมอง และการล้างพิษ
ถ้าค่า homocysteine สูง = บ่งชี้ความผิดปกติของ methylation cycle
- ภาวะเสี่ยงของโรคหลอดเลือด (Cardiovascular risk)
- ระดับวิตามิน บี6, วิตามิน บี12 และ วิตามิน บี9 (โฟเลท)
ถ้า homocysteine สูง (Hyperhomocysteinemia)
จะเพิ่มความเสี่ยงกับโรคต่างๆ ดังนี้
- โรคหัวใจและหลอดเลือด
- โรคหลอดเลือดสมอง / หลอดเลือดหัวใจตีบ /ตัน (Stroke / Coronary Artery Disease:CAD)
- การอักเสบในหลอดเลือด
- แก่เร็ว (aging)
- บ่งชี้การขาดวิตามิน บี12, บี6 เเละ บี9 (Vitamin B12, B6, B9 or Folate)
- บ่งชี้การงานทำของกระบวนการเมทิลเลชั่นบกพร่อง (impaired methylation)
- เกี่ยวข้องกับภาวะเสื่อมทางสมอง (cognitive decline)
ระดับโดยทั่วไป (µmol/L)
- < 10 : เหมาะสม (optimal)
- 10–15 : อยู่ในระดับเสี่ยง (borderline)
- > 15 : สูง
- 30 : สูงมาก (hyperhomocysteinemia)
วิธีลด homocysteine
- รับประทาน หรือ เสริม วิตามินบี 12, บี 6 และบี 9 (folate)
- กินผักใบเขียว (โฟเลตสูง)
- ลดการดื่มแอลกอฮอล์
hs-CRP บอกอะไร?
hs-CRP (high-sensitivity C-reactive protein) เป็นตัวบ่งชี้ (marker) ของภาวะการอักเสบเล็กๆที่เกิดขึ้นตลอดเวลาในร่างกาย (low-grade systemic inflammation)
ระดับ (mg/L)
- < 1.0 : ความเสี่ยงต่ำ
- 1.0–3.0 : เสี่ยงปานกลาง
- > 3.0 : เสี่ยงสูง
- 10 : นึกถึง acute infection
hs-CRP สูง บอกอะไรเรา?
- มีภาวะอักเสบเรื้อรังในร่างกาย (chronic low-grade inflammation)
- ภาวะเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจ (cardiovascular disease)
- เชื่อมโยงกับภาวะที่มีความผิดปกติหลายอย่างร่วมกัน (metabolic syndrome)
- อาจสัมพันธ์กับการมีไขมันในช่องท้อง (visceral fat) และภาวะดื้ออินซูลิน (insulin resistance)
- บ่งชี้ภาวะการอักเสบสะสมในร่างกายตามวัย ทำให้ร่างกายเสื่อมเร็ว (inflammaging)
การแปลผลทั้ง 2 markers ร่วมกัน
- Homocysteine สูง แต่ hs-CRP ปกติ: อาจมีปัญหาเกี่ยวกับ methylation / B vitamin
- hs-CRP สูง แต่ Homocysteine ปกติ: มีภาวะการอักเสบเรื้อรัง (Chronic inflammation)
- Homocysteine สูง และ hs-CRP สูง: มีภาวะเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับหลอดเลือดและการอักเสบในร่างกายสูง (High risk of Vascular and inflammatory)
- Homocysteine ต่ำ และ hs-CRP ต่ำ: มีภาวะปกติ
ในรูปแบบ Longevity Framework
ควรดูร่วมกับ:
- Vitamin B12
- VitaminB9 (Folate)
- Lipid profile (Cholesterol, Triglyceride, HDL , LDL)
- Ferritin
- HbA1c
- Omega-3 index
- Kidney function (Bun, Creatinine , eGFR)
- เพราะ homocysteine สูง ไตอาจเสื่อมได้
- และ hs-CRP สูง ในโรคอ้วน( obesity )ได้
สรุป
- Homocysteine เป็นเหมือนตัวบ่งชี้ (marker) ของ methylation และสุขภาพของผนังหลอดเลือดชั้นใน (endothelial health)
- hs-CRP คือตัวบ่งชี้ (marker) ภาวะการอักเสบทั่วร่างกาย (systemic inflammation)
เมื่อนำ markers ทั้งสองมาแปลผลรวมกันจะสะท้อนถึงอายุของหลอดเลือด (vascular aging) กับภาวะการอักเสบสะสมในร่างกายตามวัย ทำให้ร่างกายเสื่อมเร็ว (inflammaging)
เอกสารอ้างอิง
- Danesh, J., Wheeler, J. G., Hirschfield, G. M., et al. (2004).C-reactive protein and other circulating markers of inflammation in the prediction of coronary heart disease. New England Journal of Medicine, 350(14), 1387–1397.
- Lonn, E., Yusuf, S., Arnold, M. J., et al. (2006).Homocysteine lowering with folic acid and B vitamins in vascular disease. New England Journal of Medicine, 354(15), 1567–1577.
- Ridker, P. M., Cushman, M., Stampfer, M. J., Tracy, R. P., & Hennekens, C. H. (2000).
Inflammation, aspirin, and the risk of cardiovascular disease in apparently healthy men. New England Journal of Medicine, 342(12), 836–843. - Smith, A. D., & Refsum, H. (2021).Homocysteine – from disease biomarker to disease prevention. Journal of Internal Medicine, 290(4), 826–854.
- Yan, J., Wang, D., et al. (2010).Elevated homocysteine and C-reactive protein levels are associated with increased risk of cardiovascular and cerebrovascular events. Journal of Huazhong University of Science and Technology Medical Sciences, 30(5), 596–601.
